于桂丽 I 易经话中秋（十一首）

易经话中秋（十一首）

•于桂丽

1.七律·启程赴滇（旅卦）

火山旅卦示行藏，秋半辞家赴远方。

银翼划开云外路，清辉照彻客中肠。

滇池水接天心月，昆岳风传桂子香。

此去应知多胜友，一壶浊酒话沧桑。（1）

注释（1）时维丙午年赴滇参加研讨会前夕，中秋感怀而作。

یازده شعر دربارهٔ نیمهٔ پاییز از منظر کتاب تغییرات (یی‌جینگ)

۱.هفت ‌گانهٔ هفت‌هجایی: عزم سفر به یون‌نان (هگزاگرام «سفر»)

آتشفشان و کوه، هگزاگرام «سفر» را نمایان می‌کند؛

در نیمهٔ پاییز از خانه به دوردست می‌روم.

بال‌های نقره‌فام راه را در آن‌سوی ابرها می‌شکافند؛

تابش پاک ماه، دلِ مسافر را روشن می‌کند.

آب دریاچهٔ دیانچی با ماهِ میان آسمان پیوند می‌خورد؛

باد از کوه‌های کون بوی گل‌های اوسمانتوس می‌آورد.

می‌دانم در این سفر دوستان بسیار خواهم یافت؛

با کوزه‌ای شراب تیره، از فراز و نشیب روزگار سخن می‌گوییم.(۱)

(۱)یادداشت : در سالِ بینگ‌وو (丙午)، در آستانهٔ عزیمت به یون‌نان برای شرکت در همایش علمی، به مناسبت جشن نیمهٔ پاییز، از سرِ احساس و تأمل سروده شد.

‏«七律» = شعر هفت‌هجایی منظم، هر بیت هفت هجا، هشت بیت.

«启程赴滇» = حرکت / عزم سفر به یون‌نان

«旅卦» = هگزاگرام «سفر» از کتاب تغییرات (یی‌جینگ)، شُمارهٔ ۵۶.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

2.五律·机场迎友（比卦）

水地亲比义，长空望眼穿。

滇云如友至，秋月为谁圆。

握手情何限，交心路不偏。

异乡同此夜，万里共婵娟。

۲.شعر پنج‌هجایی منظم (وو لو) · پیشواز دوست در فرودگاه (هگزاگرام «بی» / پیوند)

آب بر زمین، معنی نزدیکی و پیوند است؛

چشم در آسمان بلند دوخته‌ام تا تو را ببینم.

ابرهای دیان چون دوستی به دیدار می‌آیند؛

ماه پاییز برای چه کسی کامل می‌شود؟

فشردن دست‌ها، عشق را حدی نیست؛

دل به دل دادن، راه را کج نمی‌کند.

در دیار غربت، این شب را با همیم؛

از فرسنگ‌ها دور، همین ماه زیبا را می‌بینیم.(۱)

(۱)یادداشت : در سالِ بینگ‌وو (丙午)، در آستانهٔ عزیمت به یون‌نان برای شرکت در همایش علمی، به مناسبت جشن نیمهٔ پاییز، از سرِ احساس و تأمل سروده شد.

· «五律» = شعر پنج‌هجایی منظم؛ هشت بیت، هر بیت پنج هجا.

· «机场迎友» = استقبال و پیشواز از دوست در فرودگاه.

· «比卦» = هگزاگرام «بی» از کتاب تغییرات (یی‌جینگ)، نماد نزدیکی، پیوند و همراهی.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

3.七绝·中秋团聚（家人卦）

风自火出家人聚，月到中秋分外明。

四海亲朋同一席，举杯共话此宵情。

۳.چهاربیتی هفت‌هجایی (چی‌جو) · گردهمایی خانوادگی در نیمهٔ پاییز (هگزاگرام «خانواده»)

باد از آتش برمی‌خیزد، خانواده گرد هم می‌آید؛

ماه در نیمهٔ پاییز روشن‌تر از همیشه است.

خویشان و دوستان از چهار سو بر یک سفره نشسته‌اند؛

جام را بلند می‌کنیم و از مهر این شب می‌گوییم.(۱)

یاد داشت :

· «七绝» = شعر چهاربیتی با هفت هجا در هر بیت.

· «中秋团聚» = گرد هم آمدن خانواده در جشن نیمهٔ پاییز.

· «家人卦» = هگزاگرام «خانواده» از کتاب تغییرات (یی‌جینگ)، شمارهٔ ۳۷.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

4.水调歌头·乐中有憾（既济卦）

水火既济日，月满正中秋。亲朋欢聚良夜，举盏话温柔。谁料乐中藏憾，忽念天涯战火，骨肉各漂流。同是望明月，两处照离愁。

滇池畔，昆岳下，且勾留。人间万事，圆满过后总难求。悟得盈虚有数，看破悲欢无定，何必叹沉浮。但愿人长久，四海共悠悠。

۴.«شویی دیائو گه تو» (آوازِ سرِ آب) · شادی همراه با حسرت (هگزاگرام «جی‌جی» / کمال و آغاز کاستی)

روز آب و آتش در هم‌آمیخته، «جی‌جی»؛

ماه کامل است، درست در نیمهٔ پاییز.

خویشان و دوستان در شبی نیکو گرد آمده‌اند؛

جام برمی‌دارند و از مهربانی سخن می‌گویند.

چه کسی می‌دانست در شادی، اندوهی نهفته است؟

ناگاه به یاد آتش جنگ در دوردست می‌افتم؛

که پاره‌های تن یک خانواده را آواره کرده است.

همه به یک ماه می‌نگرند؛

اما در دو جا، اندوه جدایی را روشن می‌کند.

کنار دریاچهٔ دیانچی،

زیر کوه‌های کون،

اندکی درنگ می‌کنم.

در جهان، هیچ چیز پس از کمال، آسان به دست نمی‌آید.

دریافتم پری و خالی اندازه‌ای دارد؛

دیدم شادی و غم بی‌قرارند؛

پس چرا از فراز و فرود بنالم؟

آرزو می‌کنم انسان‌ها دیر بمانند؛

و چهار دریا در آرامش هم‌آواز شوند.(۱)

یادداشت (۱)

· «水调歌头» = نام قالبی از شعر کلاسیک چینی (词牌名)؛ معمولاً به‌صورت آوانگاری «شویی دیائو گه تو» می‌آید و معنای آن را می‌توان «آوازِ سرِ آب» یا «پیش‌درآمدِ آوازِ آب» دانست.

· «乐中有憾» = شادی‌ای که با حسرت و اندوه آمیخته است.

· «既济卦» = هگزاگرام «جی‌جی» از کتاب تغییرات (یی‌جینگ)، شمارهٔ ۶۳؛ نماد رسیدن به کمال و سپس آغاز نقصان.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

5.七律·月圆月缺（泰否卦）

地天交泰月华盈，天地否时圆转倾。

三五清辉才满院，二八亏缺又残更。

人间聚散如潮汐，世上悲欢似弈枰。

悟得盈虚消长理，何须对月叹阴晴。

۵.هفت‌گانهٔ هفت‌هجایی: کامل و ناقص شدن ماه (هگزاگرام‌های «تای» و «پی» از کتاب تغییرات)

زمین و آسمان در «تای» به هم می‌رسند، روشنی ماه پر می‌شود؛

چون آسمان و زمین در «پی» جدا شوند، قرص کامل نیز کج می‌شود.

پانزدهم، تابش پاک تازه حیاط را پر کرده است؛

بیست‌وهشتم، نقصان می‌آید و شب رو به کاستی می‌رود.

گرد آمدن و پراکندن آدمیان چون جزر و مد است؛

شادی و غم جهان چون صفحهٔ شطرنج.

چون قانون پری و خالی، افزون و کاه را دریابی؛

چه نیاز به آه کشیدن از ابر و آفتاب ماه؟(۱)

یاد داشت :(۱)

· «七律» = شعر هفت‌هجایی منظم؛ هشت بیت، هر بیت هفت هجا.

· «月圆月缺» = پُری و کاستی ماه؛ کامل و ناقص شدن ماه.

· «泰否卦» = دو هگزاگرام «تای» (泰) و «پی» (否) از کتاب تغییرات (یی‌جینگ)؛ «تای» نماد پیوند و گشایش، «پی» نماد بستگی و انسداد.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

6.七绝·战火分离·睽卦——闻伊朗总统联大发言有感）

火泽相睽各一方，可怜骨肉隔参商。

中秋月照千门泪，战地风摧万骨凉。

文明古国重道义，不举兵戈不恃强。

饱受烽烟犹向光，和平呼声满八荒。

هگزاگرام «کویی»: آتش و دریاچه از هم جدا، هر یک در سویی؛

افسوس که خویشان چون دو ستارهٔ دور از هم، جدا مانده‌اند.

ماه نیمهٔ پاییز بر هزار خانه اشک می‌تابد؛

باد میدان جنگ، هزاران استخوان را سرد می‌کند.

ایران، سرزمین کهن و متمدن، راه و داد را بزرگ می‌دارد؛

نه شمشیر برمی‌کشد و نه بر زور تکیه می‌کند.

دود و رنج جنگ را چشیده، اما همچنان به سوی نور است؛

ندای صلح، هشت کرانهٔ جهان را پر کرده است.

‎دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

7.古风·饥寒之苦（剥卦）

山地剥无余，苍生泣路隅。

三餐求不得，一饭竟成虚。

加沙血泪碗，吞之腹犹吁。

约旦王有语，字字写真图。

伊朗总统言，是非终不诬。

苍天倾大雨，洗尽人间污。

小语通心处，饥寒最解吾。

به سبک کهن (گو فِنگ) · رنج گرسنگی و سرما (هگزاگرام «بو» / ریزش)

کوه بر زمین فرو می‌ریزد، چیزی باقی نمی‌ماند؛

مردمان در گوشهٔ راه می‌گریند.

سه وعده غذا را نمی‌یابند؛

یک لقمه نان هم پوچ و نایاب می‌شود.

کاسهٔ خون و اشکِ غزه؛

چون فرو برد، شکم هنوز آه می‌کشد.

پادشاه اردن سخن می‌گوید؛

هر واژه‌اش تصویری از حقیقت است.

رئیس‌جمهور ایران می‌گوید؛

حق و باطل هرگز پوشیده نمی‌ماند.

آسمان باران سنگین می‌بارد؛

پلیدی جهان را می‌شوید.

جایی که زبان‌های کوچک به دل راه می‌یابند؛

گرسنگی و سرما مرا بهتر می‌فهمند.

‎دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

8. 七律·期待惊喜（复卦）

地雷复卦见天心，冬至阳生直到今。

莫道中秋无好景，须知暗夜有佳音。

滇南赴会逢知己，酒暖茶香话素襟。

小乾携书慰故林，随缘惊喜遇甘霖。

注释（1）： 托小乾携《波斯文学简史》于中秋佳节赠予儿时语文魏老师，愿她笑口常开，幸福美满。

۸. شعر هفت‌هجایی منظم (چی‌لو) · انتظار شگفتی (هگزاگرام «فو» / بازگشت)

زمین و رعد، هگزاگرام «بازگشت»، دل آسمان را می‌نماید؛

از انقلاب زمستانی، مهر خورشید تا امروز زاده می‌شود.

مگو در نیمهٔ پاییز منظرهٔ خوب نیست؛

بدان که در شب تاریک، نوید نیک هست.

به یون‌نان می‌روم و در همایش، دوست همدل می‌یابم؛

شراب گرم و بوی چای، از دل پاک سخن می‌گوید.

شیائوچیان کتاب را به دیدار زادگاه می‌برد؛

با هر پیوند، شگفتی چون باران مهر می‌یابی.

یادداشت (۱): به شیائوچیان سپرده شد تا «تاریخ مختصر ادبیات فارسی» را در جشن نیمهٔ پاییز به خانم وی، آموزگار ادبیات دوران کودکی‌ام، هدیه کند؛ آرزو دارم هر روز لبخند بر لب و شاد و کامیاب باشد.

‎دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

9.七绝·节后月残（损卦）

山泽损时秋已深，一轮才满又西沉。

人间哪得长圆月，且惜清辉照寸心。

کوه و دریاچه در «کاستی»، پاییز ژرف شده است؛

قرص ماه تازه کامل شد و باز به غرب فرو می‌رود.

در جهان کجا ماهی همیشه کامل می‌ماند؟

پس همین تابش پاک را دریاب که بر دل کوچک می‌تابد.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

10.念奴娇·祈愿和平（益卦）

风雷益卦，愿同参、四海升平消息。铸剑为犁耕陇亩，化干作帛暖饥溺。中秋月照，无疆国土，佳节人归急。团圆非梦，但凭仁德威力。

遥想战地今宵，饥寒交迫，多少家庭泣。何日干戈成玉帛，共享人间安适。我赴滇南，群贤毕至，把酒论今昔。苍生饱暖，此生方慰胸臆。

باد و رعد، هگزاگرام «افزایش»؛

آرزو دارم با هم بیندیشیم به خبر صلح و آرامش در چهار کرانه.

تیغه‌ها را به گاوآهن بدل کنیم و در کشتزارها بکاریم؛

سپرها را به جامه بدل کنیم تا گرسنگان و غریقان را گرم کنیم.

ماه نیمهٔ پاییز می‌تابد بر سرزمین بی‌کران؛

مردم در جشن به خانه می‌شتابند.

گرد آمدن خانواده رؤیا نیست؛

تنها با نیروی مهر و فضیلت ممکن است.

از دور به امشب میدان جنگ می‌اندیشم؛

گرسنگی و سرما به هم رسیده؛

چه بسیار خانواده‌ها که می‌گریند.

چه روزی نیزه‌ها به جامهٔ صلح بدل می‌شوند

و همه از آرامش جهان بهره می‌گیرند؟

من به جنوب یون‌نان می‌روم؛

خردمندان بسیار گرد آمده‌اند؛

جام برمی‌داریم و از امروز و دیروز سخن می‌گوییم.

اگر تودهٔ مردم سیر و گرم باشند؛

این زندگی دل مرا خشنود می‌کند.

دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

11、古风·总括（乾坤卦）

乾天行健自强不息，坤地厚德载物无私。

中秋一夕月圆月缺，人世百年欢聚悲离。

我赴滇南会群彦，师恩乡梦两相随。

小乾携书赠魏老，波斯文简寄深期。

加沙泪碗饥寒迫，战地风摧骨肉移。

伊朗约旦言真相，小语为桥解苦饥。

但愿苍生皆饱暖，何妨明月有盈亏。

乾坤大道终归仁，四海同心共此时。

۱۱. به سبک کهن (گو فِنگ) · جمع‌بندی (هگزاگرام‌های «چیان» و «کون»)

آسمان چون «چیان» نیرومند می‌رود و بی‌وقفه خود را می‌سازد؛

زمین چون «کون» با فضیلت ژرف، بی‌خود همه را برمی‌دارد.

در یک شب نیمهٔ پاییز، ماه کامل و ناقص می‌شود؛

در صد سال زندگی بشر، شادی و غم و جدایی می‌آید.

من به جنوب یون‌نان می‌روم تا با فرزانگان دیدار کنم؛

مهر آموزگار و رؤیای زادگاه همراه من است.

شیائوچیان کتاب را می‌برد و به خانم وی هدیه می‌کند؛

تاریخ مختصر ادبیات فارسی، پیام امید است.

کاسهٔ اشک غزه، گرسنگی و سرما را می‌نماید؛

باد میدان جنگ، خویشان را از هم پراکنده می‌کند.

ایران و اردن حقیقت را می‌گویند؛

زبان‌های کوچک پل می‌شوند و درد گرسنگی را می‌فهمند.

آرزو دارم همهٔ مردمان سیر و گرم باشند؛

چه باک اگر ماه پری و کاستی داشته باشد.

راه بزرگ آسمان و زمین سرانجام به مهر می‌رسد؛

چهار دریا یک‌دل، در این هنگام با هم‌اند.

‎دکتر یو گویلی ‌، رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

作者简介：

于桂丽，女，文学博士，副教授，中共党员，北京外国语大学波斯语专业前主任，鲁迅文学院第35届作家（翻译家）班学员，作家地带、半朵中文网签约作家。主要研究领域为波斯语言和文学、中伊文化交流，近年来在上合会议、尼山论坛，北京香山论坛、敦煌世界文化博览会、博鳌经济论坛、中央电视台等，为中伊国家领导人新闻电视讲话采访做同声传译。

‎دکتر یو گویلی ، مسئول گروه تاسیس ممتاز زبان ‌وادبیات فارسی دورۀ کارشناسی در سراسر چین ‌و بنیان­گذار مرکز پژوهش ایران­شناسی ، دانشکدۀ آسیایی دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن است . ایشان همچنین پژوهشگر و نویسنده و شاعر هستند. در سالهای اخیر، پیاپی با رهبران چین و ایران در کنفرانس سازمان همکاری شانگهای، انجمن شیانگشان، کنفرانس نی شان بین المللی ،نمایشگاه فرهنگ جهانی دون‌هوانگ، مجمع اقتصادی بوآ و دوربین مدار بسته مصاحبه کرده و ترجمۀ همزمان به زبان فارسی انجام داده است

微信：qrsgwlx

抖音号：haisong618

投稿邮箱：zgsgwlx@qq.com

足下有路 诗行万里